Piątek, 9 stycznia 2026 r., zapisze się jako data zwrotna w europejskiej polityce handlowej. Mimo silnego oporu Polski i Francji, mniejszość blokująca umowę z Mercosur ostatecznie upadła. Decydujący głos oddały Włochy, które po uzyskaniu dodatkowych gwarancji ochronnych zdecydowały się poprzeć porozumienie. Oficjalne podpisanie dokumentów zaplanowano na 17 stycznia w Paragwaju.
Podczas dzisiejszego posiedzenia ambasadorów państw członkowskich (COREPER), większość kwalifikowana opowiedziała się za przyjęciem porozumienia handlowego z blokiem państw Ameryki Południowej (Brazylia, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj).
Przeciw głosowały: Polska, Francja, Irlandia, Węgry oraz Austria.
Wstrzymała się: Belgia.
Kluczowy zwrot: Włochy, które jeszcze w grudniu blokowały proces, tym razem zagłosowały „za”. Premier Giorgia Meloni argumentowała, że wynegocjowane w ostatniej chwili obniżenie progu uruchamiania klauzuli ochronnej (z 8% do 5%) oraz dodatkowe fundusze na wsparcie obszarów wiejskich są wystarczającym zabezpieczeniem dla narodowych interesów.
Dla uczestników rynku towarowego kluczowy jest sposób wdrożenia umowy. Komisja Europejska przeforsowała tzw. procedurę split, dzieląc porozumienie na część handlową i polityczną:
Część handlowa (iTA): Traktowana jako wyłączna kompetencja UE, nie wymaga ratyfikacji przez parlamenty krajowe (np. polski Sejm).
Tymczasowe obowiązywanie: Po podpisaniu umowy (17 stycznia) i zatwierdzeniu jej przez Parlament Europejski (spodziewane w I połowie 2026 r.), cła i kontyngenty wejdą w życie natychmiastowo. Oznacza to, że rynek unijny zostanie otwarty na produkty z Mercosur, zanim państwa członkowskie zakończą pełny proces ratyfikacji.
Zatwierdzenie umowy radykalnie zmienia warunki konkurencyjności w kilku kluczowych sektorach:
Wołowina: Bezcłowy kontyngent 99 tys. ton mięsa o wysokiej jakości.
Drób: Kontyngent 180 tys. ton, co stanowi bezpośrednie wyzwanie dla Polski – lidera produkcji w UE.
Cukier: Preferencyjny dostęp dla 190 tys. ton cukru trzcinowego.
Etanol: Znaczne ułatwienia w imporcie, zagrażające europejskiemu sektorowi biopaliw.
Motoryzacja: Stopniowe zniesienie 35-procentowych ceł na samochody i części.
Maszyny i urządzenia: Ułatwienia dla eksportu technologii przemysłowych i rolniczych.
Chemia i Farmacja: Polska, jako istotny producent leków i kosmetyków, może skorzystać na łatwiejszym dostępie do 260 mln konsumentów w Ameryce Płd.
Oznaczenia geograficzne: Ochrona 357 europejskich nazw produktów regionalnych (np. sery, wędliny).
17 stycznia 2026: Uroczyste podpisanie umowy w Paragwaju przez Ursulę von der Leyen.
Wiosna 2026: Głosowanie w Parlamencie Europejskim (INTA Committee).
II kwartał 2026: Możliwe wejście w życie części handlowej na zasadzie tymczasowej.
Rząd Polski zapowiada, że mimo przegranego głosowania w Radzie, będzie walczył o maksymalne uszczelnienie klauzul lustrzanych (wymóg stosowania tych samych norm środowiskowych przez producentów z Mercosur) oraz o system rekompensat dla najbardziej dotkniętych branż.
Andrzej Bąk
